Sel ve Su Baskınında Araç Hasarı: Kasko, İdarenin Sorumluluğu ve Görevli Mahkeme

Giriş

Ekim 2026'nın ortasında İstanbul'da etkili olan yoğun yağışlarda alt geçitlerde, açık ve kapalı otoparklarda ve caddelerde çok sayıda araç sular altında kaldı. Bu tür olaylardan sonra araç sahiplerinin ilk sorusu, zararı kimin karşılayacağıdır.

Cevap tek değildir. Aracın kasko sigortası varsa ve poliçe sel ve su baskınını kapsıyorsa zarar öncelikle sigortacıdan istenir. Kasko yoksa ya da kaskonun karşılamadığı bir zarar kalmışsa, zararın altyapı eksikliğinden veya alınmayan önlemlerden kaynaklandığı ölçüde ilgili idarenin sorumluluğu gündeme gelir. Bu yolda da hangi mahkemeye gidileceği, Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına göre aracın zarar gördüğü anda nerede bulunduğuna bağlıdır. Zorunlu trafik sigortası ise yalnızca aracın başkalarına verdiği zararları karşılar; aracın kendi hasarını karşılamaz.

Kasko Sigortası: Sel ve Su Baskını Teminatı

Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları'na göre sel ve su baskını ile meydana gelen zararlar, temel teminatın kendiliğinden parçası değildir; ancak ek sözleşmeyle teminata dahil edilebilecek haller arasında sayılmıştır (Genel Şartlar A.4.5). Piyasadaki kasko poliçelerinin büyük bölümü bu teminatı içerse de, ilk yapılması gereken poliçede "sel ve su baskını" klozunun bulunup bulunmadığını ve varsa muafiyet tutarını kontrol etmektir.

Motorun su çekmesi

Sel sularının hava emişinden motora girmesiyle oluşan hasar (hidrolik kilitlenme), sigortacılarla en sık uyuşmazlık çıkan konudur. Genel Şartlar, aracın mekanik ve elektrik aksamındaki arızaları ancak teminat kapsamındaki bir olayın sonucu olması halinde karşılar (A.4.15). Su baskını teminatı varsa, suyun motora girmesiyle oluşan hasar bu olayın sonucudur. Yargıtay, yağmur suyu birikintisinden geçerken motoru su çeken araç için sigortacının "mekanik arıza" savunmasını, teminat dışılığın ispat edilemediği gerekçesiyle kabul etmemiştir (Yargıtay 4. HD, 26.06.2024, 2024/4448 E., 2024/6570 K.).

Sürücünün suya girmesi kusurlu bir davranış olsa bile, kasko bir mal sigortası olduğundan bu kusur tek başına teminatı ortadan kaldırmaz. Sigortacı, kasıt dışındaki ihmallerden doğan zararlardan, aksi kararlaştırılmadıkça sorumludur (TTK m.1429). Baraj kenarında suya kayan ve kazada tamamen kusurlu bulunan sürücünün aracı için de sigortacının sorumluluğu kabul edilmiştir (Ankara BAM 21. HD, 11.02.2026, 2024/1264 E., 2026/126 K.).

Aracı çalıştırmamak: zararı azaltma yükümlülüğü

Sigortalı, zararın artmasını önlemek için mümkün olan önlemleri almak zorundadır (TTK m.1448; Genel Şartlar B.1.2). Su basmış aracın çalıştırılmaya çalışılması, motor hasarını büyütebilir. Bu yükümlülüğün ihlali, tazminatın tamamen reddi sonucunu doğurmaz; ihlal nedeniyle artan zarar bakımından sigortalının kusuruna göre indirim yapılabilir. Bu nedenle sigortacıdan, selin doğrudan verdiği hasar ile sonradan artan hasarı ayırmasını istemek gerekir. Zararı azaltmak için yapılan makul giderler, örneğin çekici masrafı, sigortacıya aittir.

Değer kaybı, kullanım ve gelir kaybı

Onarım sonrasında araçta kalan piyasa değeri kaybı, poliçede ayrıca güvence altına alınmamışsa kaskodan istenemez. Sel nedeniyle motoru değişen araç için ileri sürülen değer kaybı talebi bu gerekçeyle reddedilmiştir (Ankara BAM 21. HD, 29.03.2023, 2021/788 E., 2023/478 K.). Aracın onarımda kaldığı süredeki kullanım ve gelir kaybı da ancak ek teminat varsa ve poliçedeki limitle karşılanır (Genel Şartlar A.4.8). Kaskonun karşılamadığı bu kalemler, koşulları varsa sorumlu idareden istenebilir.

Bildirim, ekspertiz ve ödeme süreleri

• Bildirim: Hasar, öğrenilmesinden itibaren en geç beş iş günü içinde sigortacıya bildirilmelidir (Genel Şartlar B.1.1; TTK m.1446). Geç bildirim tazminat hakkını kendiliğinden düşürmez; ancak gecikme nedeniyle artan zarar tartışma konusu olabilir.
• Ödeme: Sigortacı, istenen belgeler ve ekspertiz raporu tamamlandıktan sonra en geç on iş günü içinde ödeme yapar. Tazminat borcu her halde hasar ihbarından itibaren 45 gün sonra muaccel olur (Genel Şartlar B.3.3.4.1).
• Tam hasar: Onarım ekonomik değilse araç bedeli, hasar tarihindeki rayiç değer esas alınarak ödenir; bu durumda aracın trafikten çekildiğinin belgelenmesi istenir (Genel Şartlar B.3.3.2.2).
• Uyuşmazlık: Ödeme reddedilir ya da eksik yapılırsa önce sigortacıya yazılı başvuru yapılır. Ardından, sigortacının sisteme üye olması kaydıyla Sigorta Tahkim Komisyonu'na veya mahkemeye başvurulabilir (5684 sayılı Kanun m.30).
• Zamanaşımı: Sigorta sözleşmesinden doğan talepler, alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yıl ve her halde rizikonun gerçekleşmesinden itibaren altı yıl içinde zamanaşımına uğrar (TTK m.1420).

Sigortacı zararı ödediğinde, ödediği tutar oranında araç sahibinin sorumlu kişilere, bu arada idareye karşı haklarına halef olur (TTK m.1472). Bu nedenle sel dosyalarında idareye karşı açılan davaların önemli bir kısmı, tazminatı ödeyen sigorta şirketlerinin rücu davalarıdır.

Kasko Yoksa: İdarenin Sorumluluğu

Kasko sigortasının bulunmaması, araç sahibinin tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Anayasa m.125'in son fıkrasına göre idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür. Sel zararlarında bu sorumluluğun dayanağı çoğunlukla hizmet kusurudur: kamu hizmetinin hiç işlememesi, geç işlemesi veya kötü işlemesi.

Yağmur suyu kanallarının yetersiz kapasitede kurulması, rögar ve ızgaraların temizlenmemesi, alt geçit pompalarının çalışmaması, her yağışta su toplayan bir noktada önlem alınmaması, dere yataklarının ıslah edilmemesi ve meteorolojik uyarılara rağmen tehlikeli yolların trafiğe kapatılmaması, hizmet kusurunun tipik görünümleridir.

Hangi idare sorumludur?

Sorumluluk, olayın gerçekleştiği yerdeki hizmetin kimin görev alanında olduğuna göre belirlenir. İstanbul'da başlıca muhataplar şunlardır:

• İSKİ: Atık su ve yağmur suyunun toplanması ve uzaklaştırılması ile dere ıslahı (2560 sayılı Kanun m.2).
• İstanbul Büyükşehir Belediyesi: Ana arterler, alt geçitler ve büyükşehir altyapısı (5216 sayılı Kanun m.7).
• İlçe belediyeleri: Kendi sorumluluklarındaki yollar ve kentsel altyapı (5393 sayılı Kanun m.14).
• DSİ ve Karayolları Genel Müdürlüğü: Taşkın koruma tesisleri ve devlet yolları gibi kendi görev alanlarındaki yapılar.

Sorumlu idare çoğu zaman olaydan önce kesin olarak bilinemediğinden, başvurunun ilgili olabilecek idarelerin hepsine birlikte yapılması uygulamada daha güvenlidir.

Mücbir sebep savunması

İdareler bu davalarda genellikle yağışın olağanüstü olduğunu ve mücbir sebep oluşturduğunu savunur. Ancak doğal afet, idarenin sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Danıştay'a göre doğal afet, illiyet bağını ancak öngörülemez ve önlenemez nitelikteyse keser; bu değerlendirme için oluşturulacak bilirkişi heyetinde meteoroloji uzmanı bulunmalı, birden fazla idare varsa her birinin kusuru ayrı ayrı belirlenmelidir. Afetin varlığı sorumluluğu ortadan kaldırmasa bile tazminattan indirim sebebi olabilir (Danıştay 8. D, 09.02.2026, 2024/4025 E., 2026/634 K.).

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi de kaskosuz bir aracın, yağmur suyu kanallarının taşıyamadığı su nedeniyle zarar gördüğü olayda, meteorolojik verilere göre yağışın mücbir sebep eşiğinde olmadığını tespit etmiş ve belediyeyi araçtaki hasar ile araç mahrumiyeti zararından sorumlu tutmuştur (Ankara BAM 25. HD, 24.06.2026, 2025/599 E., 2026/1228 K.).

Zarar görenin kendi kusuru da hesaba katılır. Su dolmuş ve trafiğe kapatılmış bir alt geçide uyarılara rağmen girilmesi, tazminattan müterafik kusur indirimi yapılmasına yol açabilir. Buna karşılık park edilmesine izin verilen bir yerde duran aracın zarar görmesinde, araç sahibine kusur yüklenmesi güçtür.

Görevli Mahkeme: Araç Nerede Zarar Gördü?

Sel zararlarında idareye karşı açılacak davanın adli yargıda mı idari yargıda mı görüleceği uzun süre tartışmalı olmuştur. Uyuşmazlık Mahkemesi'nin son kararlarında belirleyici ölçüt, aracın zarar gördüğü anda karayolunda bulunup bulunmadığıdır. Karayolunda bulunan araçlar bakımından uyuşmazlık, Karayolları Trafik Kanunu m.110 uyarınca adli yargıda; karayolu dışındaki araçlar bakımından ise hizmet kusuruna dayalı tam yargı davası olarak idari yargıda görülmektedir.

Bu ayrım, aynı sel olayından doğan zararların aracın park edildiği yere göre farklı yargı kollarına bölünmesine yol açtığı için öğretide eleştirilmektedir. Ancak bugünkü uygulamada dava açılmadan önce aracın konumunun belgelerle ortaya konulması, doğru mahkemeyi seçmenin ilk adımıdır. Yanlış yargı koluna açılan dava görev yönünden reddedilir ve yargılama yıllarca uzayabilir.

Başvuru Yolu ve Süreler

Aracın konumunun tartışmalı olduğu durumlarda en güvenli yol, bir yıllık süre dolmadan ilgili bütün idarelere yazılı başvuru yapmaktır. Böylece idari yargı yolu da korunmuş olur. Delillerin kaybolma ihtimali varsa, mahkemeden delil tespiti istenmesi de düşünülmelidir.

Talep Edilebilecek Zarar Kalemleri

• Onarım bedeli: Motor, elektrik ve elektronik aksam, iç döşeme ve diğer parçalar için gereken onarım gideri.
• Tam hasar halinde araç bedeli: Onarım ekonomik değilse aracın olay öncesi rayiç değeri ile hasarlı halinin değeri arasındaki fark.
• Değer kaybı: Onarıma rağmen aracın ikinci el değerinde kalan kayıp.
• Çekici ve kurtarma giderleri.
• Ekspertiz ve hasar tespit giderleri.
• Araç mahrumiyeti: Aracın onarımda kaldığı süre boyunca kullanılamamasından doğan zarar.
• Kazanç kaybı: Ticari araçlarda, faaliyetin durması nedeniyle ispat edilebilen net kazanç kaybı.

Aynı zarar için birden fazla kaynaktan mükerrer tazminat alınamaz. Kaskodan karşılanan kısım idareden ayrıca istenemez; ancak kaskonun karşılamadığı değer kaybı, muafiyet tutarı ve araç mahrumiyeti gibi kalemler, sorumlulukları ispat edilirse idareden istenebilir.

Hangi Deliller Toplanmalı?

• Suyun seviyesini, aracın konumunu ve çevredeki kanal ve ızgaraları gösteren tarihli fotoğraf ve videolar,
• Çevredeki güvenlik kamerası kayıtları ve tanık bilgileri,
• İtfaiye, AFAD, kolluk ve belediye acil ekiplerinin tutanakları,
• Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden alınacak olay günü yağış verileri ve yapılmış uyarılar,
• Aynı noktada daha önce yaşanmış su baskınlarına ilişkin haberler, şikayet ve CİMER kayıtları,
• Çekici, servis ve ekspertiz belgeleri ile onarım faturaları,
• Kasko poliçesi, hasar dosyası ve sigortacının ret yazısı.

Aynı yerde daha önce su baskını yaşanmış olması, idarenin riskten haberdar olduğunu ve önlem alması gerektiğini göstermesi bakımından özellikle önemlidir.

Sel Sonrası İlk Adımlar

• Aracı kesinlikle çalıştırmayın ve marşa basmayın; aracı çekiciyle servise götürün.
• Hasarı, suyun seviyesini ve aracın bulunduğu yeri tarih ve saat bilgisiyle fotoğraflayın.
• Kasko varsa hasarı beş iş günü içinde sigortacıya bildirin ve ekspertizi beklemeden onarıma başlamayın.
• Kasko yoksa ya da karşılanmayan bir zarar kalmışsa, aracın yolda mı yoksa yol dışında mı olduğunu belgeleyin.
• Bir yıllık süre dolmadan ilgili idarelere yazılı başvuru yapın ve başvuru tarihini gösteren belgeyi saklayın.

Sık Sorulan Sorular

Trafik sigortası selde zarar gören aracımı karşılar mı?

Hayır. Zorunlu trafik sigortası, aracın üçüncü kişilere verdiği zararları karşılar. Aracın kendi hasarı ancak kasko sigortasından veya sorumlu idareden istenebilir.

Kaskom var ama sigorta "motor arızası" diyerek ödemiyor. Ne yapabilirim?

Poliçede sel ve su baskını teminatı varsa, suyun motora girmesiyle oluşan hasar bu olayın sonucudur. Teminat dışı bir sebebin varlığını ispat yükü sigortacıdadır. Ret yazısını isteyip Sigorta Tahkim Komisyonu'na veya mahkemeye başvurabilirsiniz.

Aracım sitenin otoparkındaydı. Kime ve hangi mahkemede dava açacağım?

Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına göre karayolu dışındaki araçlar için idari yargı görevlidir. Önce ilgili idarelere bir yıl içinde başvurmanız, ret cevabından veya otuz gün içinde cevap verilmemesinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde tam yargı davası açmanız gerekir.

Aracım caddede park halindeydi. Dava süresi nedir?

Karayolundaki araçlar için uyuşmazlık adli yargıda görülür ve idareye ön başvuru şartı aranmaz. Dava, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl içinde açılmalıdır.

Kasko onarımı ödedi ama araç değer kaybetti. Bunu isteyebilir miyim?

Poliçede değer kaybı teminatı yoksa kaskodan isteyemezsiniz. Ancak zararın idarenin hizmet kusurundan kaynaklandığı ispat edilirse, değer kaybı sorumlu idareden istenebilir.

Sonuç

Selde zarar gören araç için üç ayrı soru birlikte sorulmalıdır: Poliçede sel ve su baskını teminatı var mı? Zarar, idarenin yerine getirmediği bir yükümlülükle bağlantılı mı? Araç zarar gördüğünde karayolunda mıydı? İlk sorunun cevabı sigortacıya karşı yolu, ikinci sorunun cevabı idarenin sorumluluğunu, üçüncü sorunun cevabı ise görevli mahkemeyi ve uygulanacak süreleri belirler.

Doğal afet, idarenin sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz; öngörülebilir ve önlenebilir bir riske karşı önlem alınmamışsa hizmet kusuru gündeme gelir. Hak kaybı yaşanmaması için en kritik nokta, delillerin olaydan hemen sonra toplanması ve idareye başvuru süresinin kaçırılmamasıdır.

İlgili Mevzuat